تهدید به انتشار عکس؛ چطور از خودمان دفاع کنیم؟

یک پیام می‌رسد، یک تماس، یا حتی یک استوری نیم‌باز که پشتش تهدید پنهان شده: «اگر فلان کار را نکنی، عکس‌هایت را می‌فرستم.» در این لحظه بیشتر آدم‌ها یا از ترس آبرو سکوت می‌کنند یا منتظر می‌مانند ببینند طرف واقعاً این کار را می‌کند یا فقط بلوف زده. هر دو واکنش اشتباه است.

قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸، در ماده ۱۶ و ۱۷، دو رفتار را جدا از هم جرم‌انگاری کرده: انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت، و تهدید به انتشار آن‌ها. این یعنی مرتکب حتی اگر عکسی را واقعاً منتشر نکند، صرفاً با تهدید کردن هم مرتکب جرم شده و قابل تعقیب کیفری است. مجازات این جرم بسته به شرایط، حبس از نود و یک روز تا دو سال و جزای نقدی را در بر می‌گیرد، و اگر تهدید برای اخاذی یا اجبار به انجام کاری همراه شده باشد، عنوان اتهامی سنگین‌تری مثل اخاذی هم به پرونده اضافه می‌شود.

اولین کاری که باید انجام دهید: مستندسازی، نه پاک کردن

خیلی‌ها از ترس و شرم پیام‌های تهدیدآمیز را پاک می‌کنند. این دقیقاً کاری است که نباید بکنید. از تمام مکالمات، تماس‌ها، و هر نشانه‌ای که هویت طرف مقابل را مشخص می‌کند اسکرین‌شات بگیرید. شماره تلفن، آیدی شبکه اجتماعی، و حتی زمان دقیق ارسال پیام‌ها را نگه دارید.

اگر می‌خواهید این مدارک در دادگاه وزن قانونی داشته باشند، بهتر است از طریق دفاتر خدمات قضایی الکترونیک درخواست تأمین دلیل بدهید. تأمین دلیل یک اقدام رسمی است که توسط مرجع قضایی صورت می‌گیرد و از دستکاری یا انکار بعدی مدارک توسط طرف مقابل جلوگیری می‌کند.

کجا شکایت کنیم؟

مسیر مستقیم، پلیس فتا یا دادسرای محل وقوع جرم است. نیازی به وکیل برای ثبت شکایت اولیه نیست، هرچند در ادامه مسیر می‌تواند کمک‌کننده باشد. نکته‌ای که کمتر کسی می‌داند این است که در پرونده‌های تهدید به انتشار تصاویر خصوصی، دادستان اختیار دارد پیش از صدور کیفرخواست، دستور موقت برای جلوگیری از انتشار صادر کند؛ یعنی می‌توانید سریع‌تر از روند عادی رسیدگی، از وقوع آسیب جلوگیری کنید.

رضایت اولیه، مجوز انتشار نیست

یک باور غلط رایج این است که اگر خودتان اجازه گرفتن عکس را داده باشید، دیگر حقی برای شکایت از انتشار آن ندارید. این دو موضوع کاملاً از هم جدا هستند. رضایت به ثبت تصویر در یک لحظه، به هیچ وجه به معنای رضایت به انتشار آن در آینده نیست، و قانون این تفکیک را به رسمیت شناخته است.

در نهایت چه انتظاری باید داشت؟

پرونده‌های این حوزه معمولاً به دلیل حساسیت موضوع و احتمال آسیب جدی به سرعت رسیدگی می‌شوند. اما سرعت رسیدگی مستقیماً به کیفیت مدارکی که از روز اول جمع‌آوری کرده‌اید بستگی دارد. هرچه مستندات دقیق‌تر و کامل‌تر باشد، مسیر اثبات جرم و صدور حکم کوتاه‌تر خواهد بود.